Spotkałyśmy się w sobotę u mnie. Danuta przyszła bez Janusza, w starej kurtce, z oczami tak podkrążonymi, że żaden krem by tego nie zakrył.
Usiadła przy stole. Ja postawiłam herbatę i czekałam.
Nie zamierzałam jej ułatwiać.
Milczała dwie minuty. Potem zaczęła mówić, a to, co usłyszałam, było gorsze niż kłamstwo o leczeniu Janusza.
– Patryk ma długi – powiedziała cicho. – Duże. Wziął jakieś szybkie pożyczki przez internet, jedną na drugą, myślał, że się wykręci. Przyszli do niego ludzie.
– Jacy ludzie?
– Z firmy windykacyjnej. Dzwonili do domu. Janusz nie wie.
Patrzyłam na nią i czułam jednocześnie złość i litość. Złość, bo mnie okłamała. Litość, bo widziałam, jak się trzęsie.
– Ile? – zapytałam.
– Z odsetkami ponad dwadzieścia tysięcy.
Zamknęłam oczy.
Osiem tysięcy, które jej dałam, to nawet nie była połowa.
– Dlaczego mi nie powiedziałaś prawdy?
– Bo Patryk mnie prosił, żebym nikomu nie mówiła. Bo się wstydzi. Bo miałam nadzieję, że jak spłacimy te największe, to resztę jakoś rozłożymy na raty i nikt się nie dowie.
– I wymyśliłaś chorobę Janusza.
Skinęła głową.
Herbata stygła na stole. Żadna z nas jej nie tknęła.
Powinnam była krzyczeć. Miałam prawo.
Osiem tysięcy to dla mnie nie była „jakaś kwota”. To były dwa lata wyrzeczeń, odmówionych sobie nowych butów, odłożonego wyjazdu nad morze, naprawiania kranu samodzielnie zamiast wezwania hydraulika.
Ale patrzyłam na Danutę i widziałam nie kłamczynię, tylko matkę, która próbowała ratować dziecko jedynym sposobem, jaki znała.
Nie znaczy to, że jej wybaczyłam.
Przynajmniej nie wtedy.
– Chcę wiedzieć jedną rzecz – powiedziałam. – Czy Patryk wie, skąd te pieniądze?
– Nie. Myśli, że wzięłam z oszczędności.
– Jakich oszczędności, Danuta? Mówiłaś mi, że wszystko poszło na łazienkę.
Spuściła głowę.
I wtedy zrozumiałam, że łazienka pewnie też była wymyślona. Albo przynajmniej jej koszt został zawyżony na potrzeby alibi.
Jedna warstwa kłamstwa pod drugą, jak stare tapety w bloku. Odrywasz jedną, a pod spodem jest następna.
Danuta wyszła ode mnie po godzinie. Nie umówiłyśmy się na nic konkretnego.
Powiedziałam jej tylko jedno. Że chcę, żeby Patryk sam do mnie zadzwonił i powiedział, co zamierza z tym zrobić.
Nie pożyczka. Nie pomoc.
Rozmowa.
Patryk zadzwonił po tygodniu. Głos miał taki, jakiego nigdy u niego nie słyszałam. Cichy, zmęczony, bez śladu tego chłopaka, który kiedyś pokazywał mi z dumą swoją pierwszą wizytówkę.
Przeprosił.
Powiedział, że umówił się z firmą windykacyjną na raty. Że podjął dodatkową pracę na nocki w magazynie. Że oddadzą.
– Oddadzą – powtórzyłam.
– Oddamy, ciociu. Ja oddam.
Minęły trzy miesiące.
Danuta przelała mi pierwszą ratę, tysiąc złotych. Bez słowa, tylko przelew z tytułem „1/8”.
Potem drugi. Znowu tysiąc.
Patryk rzeczywiście pracuje. Danuta mi to potwierdziła, choć rozmawiamy teraz krócej i ostrożniej niż kiedyś.
Okien nie wymieniłam. Stare jeszcze przetrzymają zimę, a może i dwie.
Za to coś się zmieniło w tym, jak patrzę na Danutę. Kiedyś myślałam, że ją znam. Że jest tą młodszą siostrą, która zawsze potrzebuje pomocy, ale przynajmniej mówi mi prawdę.
Teraz wiem, że potrafi kłamać tak, że łzy są prawdziwe, a historia wymyślona.
Nie wiem, czy to znaczy, że jest gorszą osobą.
Może to znaczy, że jest matką.
A matki potrafią kłamać lepiej niż ktokolwiek inny, kiedy chodzi o ich dzieci.
Nie powiedziałam jej tego. Może kiedyś powiem.
Na razie czekam na przelew numer trzy.
