Anna obudziła się z płaczu. Już trzeci raz tej nocy. Automatycznie wyciągnęła rękę w stronę łóżeczka, jeszcze do końca nie zdając sobie sprawy, gdzie jest i która godzina. Ciepłe ciałko Mirona wierciło się w jej ramionach, szukał piersi, sapiąc i szlochając.— Cicho, cicho, maleńki — wyszeptała, układając się wygodniej na poduszkach.Drzwi do sypialni uchyliły się. Sylwetka w progu.— Ania, znowu go karmisz? — głos teściowej Ludmiły Pietrowny zabrzmiał nawet nie jak pytanie, ale jak oskarżenie. — Przecież dopiero jadł. Przekarmiasz go, będzie go brzuch boleć.— Ludmiło Pietrowno, jest trzecia w nocy — odpowiedziała zmęczonym głosem Anna, nie odrywając wzroku od syna. — Możemy porozmawiać o tym rano?— Właśnie, że noc! A ty przyzwyczajasz go do rąk. Trzeba było dać mu się wypłakać, sam by się uspokoił. W naszych czasach tak się nie nosiło dzieci i jakoś wyrosły.Ludmiła Pietrowna nie odeszła. Stała w wejściu do sypialni, masywna sylwetka w wygniecionym szlafroku, i czekała. Na co czekała, Anna nie rozumiała. Może na to, że synowa powie: „Ma pani rację, niech pani weźmie dziecko”?— Dziękuję za radę — odpowiedziała sucho Anna i demonstracyjnie odwróciła się do ściany.Drzwi się zamknęły. Ale sen już bezpowrotnie minął.
Zbawczyni z trzyma torbami
Ludmiła Pietrowna przyjechała tydzień po wypisaniu ze szpitala. Przyjechała z deklaracją, że chce „pomóc młodym”, z trzema ogromnymi torbami, w których znajdowały się ubranka dla dziecka „na wyrost”, jakieś ziołowe mieszanki na laktację oraz cały arsenał babcinych sposobów na kolki.— Nie poradzisz sobie sama, Anieczko — oświadczyła już w progu, nawet nie pytając, czy pomoc jest potrzebna. — Pierwsze dziecko, brak doświadczenia. Ja tam Igora wychowałam bez żadnych niań i kursów dla ciężarnych. Matczyna intuicja to podstawa.Igor, mąż Anny, tylko zawstydzenie się uśmiechnął i zaciągnął torby do pokoju.— Mamo, mogłabyś chociaż zadzwonić — mruknął. — Odebralibyśmy cię.— A co ja, mała jestem? Sama dojechałam. Najważniejsze, żeby wam pomóc, póki nie jest za późno.Pierwszy dzień minął względnie spokojnie. Ludmiła Pietrowna zadomowiła się na kanapie w salonie, powiesiła swoje szlafroki w szafie i od razu wzięła się za gotowanie. Pod wieczór mieszkanie wypełniło się zapachem smażonej cebuli, kopru i jakiegoś wywaru, który według teściowej miał „podnieść Annie laktację”.— Jedz, jedz — nalegała Ludmiła Pietrowna, przesuwając talerz z sycącą zupą. — Karmiąca matka musi jeść za dwoje.Anna posłusznie jadła, chociaż nie miała apetytu. Po porodzie jej ciało jeszcze nie wróciło do siebie, wszystko ją bolało i ciągnęło, a przede wszystkim — śmiertelnie chciała spać. Miron budził się co dwie godziny i między karmieniami ledwo udawało jej się zapaść w niepamięć.— A dlaczego butelki nie są wysterylizowane? — dobiegło z kuchni. — I smoczek trzeba wygotowywać za każdym razem! Zaniesiesz dziecku infekcję.— Na razie nie używamy smoczka — odparła Anna, czując narastającą irytację.— Bez smoczka? — Ludmiła Pietrowna wyszła z kuchni, wycierając ręce w ręcznik. — Kochanieńka, tak nie można. Odruch ssania trzeba zaspokajać. Będzie cię męczył ciągłym ssaniem.— Lekarz powiedział, że przy karmieniu piersią smoczek nie jest potrzebny.— Lekarz! — teściowa machnęła ręką. — Oni teraz naczytały się różnych książek. A w praktyce? W praktyce dziecko trzeba wychowywać po staremu. Zobaczysz, jeszcze się napłaczesz.Igor wszedł do pokoju, słysząc podniesione głosy.— Mamo, może nie przesadzajmy? — mówił pojednawczo, ale nie podnosił wzroku. — Ania sama sobie poradzi. Czytała, przygotowywała się.— Czytała! — parsknęła Ludmiła Pietrowna. — Książki to jedno, a życie to drugie. Ty też byłeś niespokojnym niemowlakiem, nosiłam cię na rękach do pół roku. Potem całe życie leczyłam kręgosłup. Więc wiem, o czym mówię.Anna milczała. Nauczyła się już milczeć. Ale w środku zbierało się napięcie, jak woda za tamą.
Pucz o szóstej rano i bitwa o pieluchy
Trzeciego dnia rozpoczęło się „zaprowadzanie porządku”. Ludmiła Pietrowna wstała o szóstej rano i urządziła wielkie sprzątanie. Hałas odkurzacza obudził nie tylko Mirona, który spał zaledwie godzinę po nocnym karmieniu, ale także sąsiadów z góry — rozległo się niezadowolone pukanie w kaloryfer.— Ludmiło Pietrowno, przecież jeszcze tak wcześnie! — Anna wybiegła z sypialni z płaczącym dzieckiem na rękach. — Miron dopiero zasnął!— Wcześnie? — teściowa spojrzała zdziwiona na zegarek. — Jest szósta! Ja całe życie wstaję o szóstej. Czystość to podstawa zdrowia, zwłaszcza gdy w domu jest niemowlę. Zarazki, wiesz, nie śpią.— Ale mogłaby pani poczekać przynajmniej do ósmej!— Do ósmej? — Ludmiła Pietrowna wyłączyła odkurzacz i spojrzała z wyrzutem na synową. — Anieczko, z dzieckiem trzeba wcześnie wstawać. Porządek dnia to podstawa. Ty go i tak rozpieściłaś, śpi, kiedy popadnie. Trzeba uczyć go reżimu.— Ma trzy tygodnie!— Właśnie! Teraz jest najlepszy czas. W naszej przychodni dziecięcej mówili: karmić ściśle według godzin, kłaść spać o tej samej porze. A ty karmisz na żądanie, on nawet nie wie, kiedy dzień, a kiedy noc.Miron darł się na jej rękach. Anna kołysała go, czując, jak po policzkach spływają łzy. Łzy bezsilności, zmęczenia, rozpaczy. Tak bardzo marzyła o tych pierwszych tygodniach z dzieckiem — cichych, czułych, wyjątkowych. Ale zamiast tego w jej domu zagościł chaos.— Ania, nie płacz — Igor objął ją za ramiona. Wyglądał też na wyczerpanego — praca nie znosiła odroczenia, a do domu wracał jak w środek wojennego zamieszania. — Mama chce jak najlepiej.— Jak najlepiej? — Anna wyrwała się z jego uścisku. — Igor, nie wysypiam się od miesiąca, szwy wciąż mnie bolą, ledwo chodzę, a twoja matka o szóstej rano włącza odkurzacz! To ma być pomoc?— Ona się stara…— Ona mi mówi, jak mam trzymać własne dziecko! Wczoraj wyjęła mi Mirona z rąk bez pytania i zaniosła go „przewietrzyć” na balkon w samych body! W grudniu!— No, to przesada, zgadzam się — Igor zawstydzony potarł czoło. — Porozmawiam z nią.— Mówiłeś już pięć razy.— Porozmawiam jeszcze raz. Ona się po prostu martwi, przejmuje się wnukiem. Ma dobre intencje.Dobrymi intencjami wybrukowana jest droga do piekła, pomyślała Anna, ale nie powiedziała tego na głos. Przytuliła do siebie szlochającego Mirona i poszła do sypialni. Tam, za zamkniętymi drzwiami, mogła przynajmniej udawać, że w jej życiu została jeszcze jakaś autonomiczna przestrzeń.
Dzień, w którym pękła tama
Pod koniec pierwszego tygodnia Anna nauczyła się uśmiechać przez zaciśnięte zęby. Każdy dzień przynosił nową „cenną radę” od Ludmiły Pietrowny.— Źle go myjesz! Od siebie, a nie do siebie!— Po co zakładasz mu pampersy? Skóra nie oddycha! W naszych czasach używaliśmy pieluch z gazy.— Ten krem jest szkodliwy, ma chemię. Zrobię ci napar z ziół — to jest to, czego trzeba.— Zbyt ciepło go ubierasz, poci się!— Za zimno — przeziębi się!Każde działanie Anny podlegało krytyce. Ludmiła Pietrowna zawsze była w pobliżu, zawsze obserwowała, zawsze gotowa do interwencji. Nawet gdy Anna karmiła syna piersią — intymny, wydawałoby się, moment między matką a dzieckiem — teściowa mogła wejść bez pukania i zaczynać tłumaczyć, jak „prawidłowo przystawiać”.— Widzisz, on nieprawidłowo chwyta brodawkę! Dlatego będziesz miała pęknięcia! Pokażę ci.I Ludmiła Pietrowna wsuwała się między Anię a Mirona swoimi wielkimi rękami, odciągając, poprawiając, sprawiając ból i dziecku, i matce.— Ludmiło Pietrowno, proszę, nie trzeba! — błagała kiedyś Anna. — Nam jest dobrze, już się przyzwyczaiłyśmy.— Przyzwyczaiłyście się nieprawidłowo — ucinała teściowa. — Potem się napłaczesz. Znajoma mojej koleżanki też nie słuchała rad — skończyło się w szpitalu.Strach. To właśnie nim Ludmiła Pietrowna posługiwała się jako główną bronią. Strach, że Anna robi coś źle, że krzywdzi dziecko, że jest złą matką. I u wyczerpanej, niestabilnej hormonalnie kobiety te lęki zapuszczały korzenie, jak nasiona na żyznej glebie.Nocami Anna leżała bez snu i myślała: a może naprawdę robię coś źle? Może Miron płacze, bo jestem złą matką? Może teściowa ma rację, a ja jestem upartą głupią?Igor próbował lawirować między matką a żoną. Rano wysłuchiwał skarg Anny, wieczorem — wyrzutów matki.— Twoja żona mnie nie słucha — oświadczyła Ludmiła Pietrowna przy kolacji, gdy Anna karmiła Mirona w sypialni. — Mówię jej, a ona robi po swojemu. Taka uparta. Czy ja chcę jej źle? Przecież mam doświadczenie, wychowałam ciebie, swoją drogą.— Mamo, Ania po prostu jest zmęczona — próbował tłumaczyć Igor. — Zrozum, pierwszy miesiąc jest najtrudniejszy. Potrzebuje wsparcia, a nie krytyki.— To jest wsparcie! — oburzyła się Ludmiła Pietrowna. — Pomagam jej, uczę. A ona wszystko odbiera wrogo. Niewdzięczność, nic więcej.— Może rzeczywiście jesteś zbyt… nachalna?— Igor! — teściowa odłożyła łyżkę i spojrzała na syna z urazą. — Mieszkam dla was już trzy tygodnie na twardej kanapie! Gotuję, sprzątam, pilnuję wnuka! A ty mówisz, że jestem nachalna?— Nie to miałem na myśli…— Wiesz, jeśli przeszkadzam, mogę wyjechać. Radźcie sobie sami. Zobaczymy, jak ona sobie beze mnie poradzi.Igor zamilkł. Widział, że matka się obraziła, a obrażona matka to długie rozmowy telefoniczne z rodziną o niewdzięcznym synu i jego żonie. Był zmęczony konfliktami, napięciem, tym, że w domu nie ma spokoju.— Mamo, no co ty. Oczywiście, że pomagasz. Tylko dajmy temu trochę więcej luzu, dobrze?Ludmiła Pietrowna parsknęła i wróciła do zupy. Sprawa została zamknięta. Nic się nie zmieniło.
